Psychobzdury.pl

Dowody

Jedno badanie może być ważne. Rzadko kończy temat.

Najpierw sprawdzamy, jakie pytanie naprawdę zadano i jaki rodzaj wniosku pozwala wyciągnąć projekt badania.

Korelacja nie ustala kierunku przyczyny

Dwie zmienne mogą występować razem, bo A wpływa na B, B na A albo obie zależą od czegoś trzeciego.

Istotność statystyczna nie mówi sama o znaczeniu praktycznym

Mały efekt może być statystycznie wykrywalny w dużej próbie. Warto sprawdzić wielkość i niepewność efektu.

Próba określa zakres ostrożnej generalizacji

Wynik studentów, dzieci, pacjentów albo użytkowników konkretnej aplikacji nie musi opisywać całej populacji.

Pomiar ma znaczenie

Kwestionariusz, zachowanie w laboratorium i diagnoza kliniczna mierzą różne rzeczy. Nie powinno się ich wymieniać w opisie jak synonimów.

Replikacja i przeglądy zmieniają obraz

Pojedynczy efekt może osłabnąć albo zniknąć w kolejnych badaniach. Dlatego szersza literatura jest zwykle ważniejsza niż pierwsza sensacyjna publikacja.

Wniosek powinien mieć rozmiar danych

Jeśli badanie pokazuje krótkotrwałą zmianę jednego wyniku, nie opisujemy tego jako trwałej przebudowy osobowości albo mózgu.

Fact-check ma charakter edukacyjny. Nie zastępuje diagnozy, leczenia ani indywidualnej porady.